Czy organizacje społeczne są dla samorządu partnerami, również wtedy, gdy pytają o decyzje, zgłaszają problemy i mają własne zdanie? To jedno z pytań, które wybrzmiały podczas spotkania poświęconego reaktywacji Rady Organizacji Pozarządowych Powiatu Olsztyńskiego. 16 listopada 2026 r. w Jonkowie rozmawiano nie tylko o nowej reprezentacji trzeciego sektora, ale także o codziennych warunkach działania organizacji, braku lokali i trudnościach we współpracy z samorządem. W dyskusji uczestniczyło również Koło Gospodyń Wiejskich Ferajna w Warkałach.
Nowa Rada, ale po co?
Spotkanie pod hasłem „Czas na (re)aktywację! Tworzymy na nowo Radę Organizacji Pozarządowych Powiatu Olsztyńskiego” odbyło się 16 listopada w Urzędzie Gminy Jonkowo. Poprowadził je Marek Jurzyński, członek zarządu Fundacji Pracownia Rozwoju Społecznego, mający doświadczenie w pracy rad organizacji pozarządowych na szczeblu miejskim i wojewódzkim.
W przesłanym Ferajnie 19 listopada podsumowaniu prowadzący wskazał cztery ważne funkcje, jakie — zdaniem uczestników dyskusji — powinna pełnić przyszła Rada Organizacji Pozarządowych Powiatu Olsztyńskiego (ROPPO). Chodzi o to, aby nie była jedynie formalnym gremium, lecz narzędziem rzeczywistej współpracy.
- Reprezentowanie interesów trzeciego sektora. Rada mogłaby zabierać głos w sprawach organizacji społecznych, szczególnie w gminach, w których nie funkcjonuje gminna rada organizacji pozarządowych, rada działalności pożytku publicznego ani pełnomocnik do spraw współpracy z NGO.
- Udział w kształtowaniu i społecznej kontroli administracji. Organizacje powinny mieć przestrzeń do zgłaszania potrzeb, opiniowania rozwiązań oraz przyglądania się temu, jak podejmowane są decyzje publiczne. Kontrola społeczna nie jest wrogością wobec samorządu — jest jednym z mechanizmów odpowiedzialnego życia obywatelskiego.
- Wsparcie kompetencji organizacji. Jedną z omawianych możliwości było inicjowanie lub wspieranie powiatowego Centrum Organizacji Pozarządowych, które mogłoby ułatwiać dostęp do wiedzy i praktycznej pomocy.
- Lepszy przepływ informacji. Rada miałaby wspierać kontakty pomiędzy organizacjami, a także pomiędzy NGO i administracją, tak aby ważne wiadomości, konsultacje i możliwości współpracy nie ginęły w urzędowych kanałach komunikacji.
To kierunki i postulaty z warsztatowej dyskusji. Nie są jeszcze uchwalonym statutem, przyjętymi kompetencjami ani formalną decyzją o powołaniu Rady.
Jonkowo: problemem jest także brak miejsca do działania
Rozmowa o powiatowej Radzie szybko zeszła na bardzo konkretne problemy gminy Jonkowo. Uczestnicy wskazali niedostatek lokali, z których mogłyby korzystać organizacje pozarządowe, oraz brak odpowiedniej przestrzeni do spotkań i wspólnej pracy. Zwrócono uwagę na potrzebę dużej, wielofunkcyjnej sali i mniejszych pomieszczeń warsztatowych, dostępnych zarówno dla NGO, jak i mieszkańców.
Dla lokalnych organizacji to nie jest kwestia wygody. Bez miejsca do przechowywania sprzętu, prowadzenia zajęć, spotkań czy prób nawet dobra inicjatywa staje się trudna do zrealizowania. Pieniądze i zaangażowanie wolontariuszy nie zawsze wystarczą, jeżeli brakuje podstawowych warunków działania.
W Ferajnie znamy wagę tego problemu z własnego doświadczenia. Dlatego szczególnie zależy nam na jasnych zasadach korzystania z dostępnej infrastruktury i rozwiązaniach, które nie będą zależeć wyłącznie od doraźnej przychylności poszczególnych osób.
Partnerzy czy przeciwnicy? Trudna rozmowa o relacjach KGW i sołtysów
Jednym z istotnych wątków spotkania były bariery we współpracy pomiędzy kołami gospodyń wiejskich a sołtysami w niektórych miejscowościach. W podsumowaniu zwrócono uwagę na sytuacje, w których organizacje bywają postrzegane jako konkurencja lub przeciwnik, zamiast jako naturalni partnerzy w działaniach na rzecz mieszkańców.
To problem znacznie szerszy niż spór o pojedyncze wydarzenie, pomieszczenie czy sprzęt. Chodzi o sposób rozumienia lokalnej aktywności: czy oddolne inicjatywy są mile widziane tylko wtedy, gdy wpisują się w oczekiwania władz i lokalnych liderów, czy także wtedy, gdy proponują coś samodzielnie albo zwracają uwagę na niedociągnięcia?
Współpraca nie oznacza obowiązku zgadzania się we wszystkim. Organizacja społeczna ma prawo pytać o zasady, przedstawiać własne pomysły, korzystać z dostępnych procedur i krytycznie oceniać decyzje. Samorząd z kolei ma obowiązek działać według przejrzystych reguł i traktować mieszkańców oraz ich organizacje z szacunkiem. Najwięcej zyskuje na tym lokalna wspólnota.
Przekazane przez organizatora podsumowanie nie rozstrzyga żadnego konkretnego konfliktu i nie wskazuje winnych. Pokazuje natomiast, że problem jakości współpracy został dostrzeżony jako temat wymagający szerszej rozmowy.
Potrzebna jest edukacja po obu stronach
Uczestnicy spotkania podkreślali potrzebę wzmacniania wiedzy liderów organizacji o funkcjonowaniu administracji publicznej: o konsultacjach społecznych, prawach obywatelskich, dostępnych instrumentach dialogu i możliwościach oddziaływania na lokalne decyzje. Jedną z ról ROPPO mogłoby być inicjowanie takich szkoleń.
Ważny był również drugi kierunek tej propozycji. Wiedza o specyfice organizacji pozarządowych jest potrzebna także urzędnikom, radnym i osobom kierującym instytucjami. Dopiero wzajemne rozumienie kompetencji, potrzeb i ograniczeń daje szansę na trwałe partnerstwo.
Rozmawiano ponadto o wcześniejszej inicjatywie powołania gminnej rady organizacji pozarządowych, która ostatecznie nie została zrealizowana.
Jak zapewnić głos wszystkim 12 gminom powiatu?
Ważną częścią warsztatu była dyskusja o składzie przyszłej Rady. Pojawił się postulat co najmniej jednego przedstawiciela organizacji pozarządowych z każdej z 12 gmin powiatu olsztyńskiego. Jednocześnie wskazywano potrzebę różnorodności obszarów działania: edukacji, kultury, sportu, ochrony ludności czy wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Połączenie reprezentacji terytorialnej i branżowej może być trudne. Ostateczny skład będzie zależał między innymi od gotowości kandydatów oraz przyjętych zasad wyboru. Z punktu widzenia Ferajny istotne jest, aby głos mniejszych miejscowości nie znikał w rozmowie prowadzonej wyłącznie przez największe i najbardziej doświadczone organizacje.
Kto uczestniczył w spotkaniu?
Zgodnie z listą przekazaną przez prowadzącego w spotkaniu uczestniczyli: Magdalena Miłoszewska (Fundacja Suwerenne Serce), Weronika Kiljańska (OSP Mątki), Katarzyna Strynowicz (KGW Łomy), Krystyna Aszkiełowicz (KGW JonkoBabki), Marcin Zalech (KGW Ferajna), Joanna Barchetto-Sojka (Warming Fundacja Rozwoju Kultur Lokalnych), Erdmute Sobaszek (Stowarzyszenie Węgajty) oraz Aneta Fabisiak-Hill (Fundacja Everhill).
W spotkaniu uczestniczyły również przedstawicielki samorządu: Maja Krysa z Urzędu Gminy w Jonkowie oraz Ewa Olkowska z Wydziału Oświaty Starostwa Powiatowego w Olsztynie.
Co dalej z Radą?
Listopadowy warsztat był etapem rozmowy o założeniach przyszłej Rady. Przed organizacjami pozostaje praca nad jej zasadami działania, sposobem reprezentacji i zakresem zadań. Z wcześniejszych informacji Ferajny wynika, że kolejne spotkanie planowane jest na 12 grudnia 2026 r., a wśród jego tematów mają znaleźć się statut, cele, kompetencje i aspiracje Rady. Termin oraz szczegóły organizacyjne wymagają jeszcze potwierdzenia przez organizatora.
Dla nas najważniejsze będzie to, czy powstająca reprezentacja pomoże przełożyć rozmowę na praktyczne rozwiązania: lepszy dostęp do informacji, bardziej przewidywalne zasady współpracy, wsparcie małych organizacji i skuteczniejszy dialog z samorządem.
Nie chodzi o kolejną radę na papierze
Organizacje pozarządowe wykonują wiele pracy, której nie widać w urzędowych sprawozdaniach. Organizują spotkania, uczą, wspierają sąsiadów, dbają o pamięć miejsca, budują więzi i uruchamiają energię mieszkańców. Aby mogły działać długofalowo, potrzebują czegoś więcej niż okazjonalnych podziękowań: partnerstwa, przejrzystości i rzeczywistego wpływu na sprawy, które ich dotyczą.
Reaktywacja ROPPO może być ku temu dobrym krokiem. Pod warunkiem że za nazwą pójdą otwartość, reprezentatywność i konkretne działania. Bo organizacja społeczna nie staje się przeciwnikiem samorządu tylko dlatego, że ma własne zdanie. Nierzadko właśnie dzięki temu może być wartościowym partnerem.
Źródło: udział KGW Ferajna w spotkaniu 16 listopada 2026 r. oraz podsumowanie przygotowane przez Marka Jurzyńskiego, przekazane Kołu 19 listopada 2026 r. Opis postulatów i wypowiedzi dotyczy dyskusji warsztatowej, a nie formalnie podjętych uchwał. Oceny i wnioski dotyczące perspektywy Ferajny stanowią komentarz redakcyjny. Ilustracja wyróżniająca ma charakter symboliczny i nie jest fotografią uczestników spotkania.
